نويسنده :مرضيه مرادزاده

جنگ سايبري!!
در طي تاريخ، دكترين، سازمان و استراتژي نظامي به خاطر خط شكن ي هاي انقلابي در فناوري دست خوش تغييرات عميق شده اند.
فناوري هاي نوين به صورت يك سلاح جديد، يك منبع انرژي جديد، يا يك وسيله ارتباطي جديد، همگي موجب شده اند كه با اصلاح دكترين، سازمان و استراتژي نظامي، طرف نوآور از جنگ فرسايشي پرهيز كرده و در عوض به سبك نوين جنگ قاطع و سريع دسترسي داشته باشند. البته همان طور كه اكثر تاريخ دانان تاكيد مي كنند نفوذ فناوري نو لزوماً جنگ را متحول نمي كند؛ بلكه آن چه اهميت فوق العاده دارد، تغيير نگرش ها و منطق سازماندهي جنگ مي باشد.
در واقع اگر بگوئيم فناوري جديد حتي جهان بيني ها و الگو هاي ذهني را متحول مي كند، سخني به گزاف نگفته ايم . بر اين اساس بايد گفت كه رشد خيره كننده فناوري اطلاعات و ارتباطات، كه گاهي اوقات تحت عنوان «انقلاب اطلاعات» شناخته مي شود، موج پرقدرتي است كه ماهيت و ويژگي هاي جنگ و منازعه را از بيخ و بن تغيير خواهد داد.
جنگ اطلاعاتي يك اصطلاح نسبتا جديد است كه طي سا ل هاي گذشته به واژ ه نامه اصطلاحات نظامي وارد شده است. البته مفهوم استفاده از اطلاعات در جنگ قدمت طولاني دارد. ظهور اصطلاح جنگ اطلاعاتي و اهميت روزافزون آن احتمالاً با انقلاب اطلاعات ارتباط مستقيم دارد. باور همگاني به اين صورت است كه چنين انقلابي آن قدر قدرتمند و دامنه تاثير آن آن قدر گسترده است كه مي تواند بعد جديدي در جنگ يا اصلا سبك جديدي از جنگ را تعريف كند.
تلاش براي درك مفهوم جنگ اطلاعاتي مانند اين است كه چند نفر نابينا بخواهند با لمس كردن بخش هاي مختلف يك فيل بگويند كه اين موجود چيست. كسي كه پايش را لمس كند مي گويد اين يك درخت است، نفر ديگري كه دم آن را لمس كند مي گويد اين يك طناب است و الي آخر. جنگ اطلاعاتي نيز مشابه يك فيل شامل اجزاء مختلف و متعددي مي شود. بنابراين هنگام تعريف اين مفهوم بايد حتي الامكان نگرش جامع نگرانه داشت تا همه ابعاد مختلف هم زمان مدنظر قرار گيرند.»
جنگ اطلاعاتي يعني كاربرد اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي به عنوان يك سلاح در درگيري هائي كه اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي يك هدف نظامي مهم به شمار ميروند.»
مارتين ليبيكي ضمن وفادارماندن به تعريف كاملاً نظامي از جنگ اطلاعاتي، هفت شكل مختلف جنگ اطلاعاتي را به شرح زير نام مي برد:
1 - جنگ فرماندهي و كنترل: كه هدف آن قطع كردن سر دشمن، يعني از بين بردن مغز متفكر دشمن، است.
2 - جنگ برپايه اطلاعات: كه متشكل از طراحي، حفاظت و ممانعت از دسترسي به سيستم هائي است كه براي برتري بر فضاي نبرد در جستجوي دانش كافي هستند.
3 - جنگ الكترونيك: تكنيك هاي راديوئي، الكترونيك، يا رمزنگاري.
4 - جنگ رواني: كه در آن از اطلاعات براي تغيير ذهنيت و طرزفكر دوستان، بي طرف ها، و دشمنان استفاده مي شود.
5 - جنگ هكرها: كه در آن به سيستم هاي رايانه اي حمله مي شود.
6 - جنگ اطلاعاتي اقتصادي: ايجاد مانع در برابر اطلاعات يا تسهيل جريان اطلاعات با هدف كسب برتري اقتصادي.
7 - جنگ سايبر: تركيبي از همه موارد شش گانه بالا.
تعريف جنگ شبكه اي:
جنگ شبكه اي عبارت است از منازعات و بحرا ن هاي مرتبط با اطلاعات كه در سطح كلان بين دو كشور يا دو جامعه رخ مي دهد. هدف از آن مختل سازي، تخريب، يا دست كاري دانش جمعيت هدف درباره خود و محيط پيراموني اش است. در جنگ شبكه اي شايد بر افكار نخبگان يا افكار عمومي يا هر دو تمركز شود. جنگ شبكه اي معمولاً در برگيرنده روش هاي ديپلماتيك، تبليغات مسموم، عمليات رواني، فريب يا مداخله در امور رسانه هاي گروهي، نفوذ به شبكه هاي رايانه اي و سايت هاي اينترنتي و نهايتاً حمايت آشكار و همه جانبه از جنبش ها و گروه هاي مخالف رژيم هدف مي شود. بنابراين در جنگ شبكه اي تعدادي از اقدامات كه پيش از اين به طور جداگانه استفاده مي شدند، به صورت مركب، هماهنگ و يكپارچه به كار مي روند.
تعريف جنگ سايبر:
جنگ سايبر عبارت است از انجام يا آماده شدن براي انجام عمليات هاي نظامي مطابق با اصول مربوط به اطلاعات. جنگ سايبر يعني ايجاد اختلال، اگر نگوئيم نابودي كامل، در سيستم هاي اطلاعاتي و ارتباطي كه دشمن براي «دانستن» خود به آن ها تكيه مي كند: يعني اين كه او كيست؟ كجاست؟ چه كاري را در چه زماني مي تواند انجام دهد؟ چرا مي جنگد؟ چه تهديداتي در اولويت قرار دارند؟ و غيره. در جنگ سايبر تلاش مي شود.
تا همه چيز درباره دشمن بدانيم و در عين حال نگذاريم او هيچ چيزي درباره ما بداند. به بيان ديگر، هدف اصلي در جنگ سايبر بر هم زدن « موازنه اطلاعات و دانش» به نفع نيروهاي خودي است بويژه اگر « موازنه توان رزمي» وجود ندارد. بنابراين در جنگ سايبر مي توان با بهره گيري از دانش برتر، ضعف سرمايه و نفرات كمتر را جبران كرده و به پيروزي قاطع دست يافت.
همچنين بايد خاطر نشان كرد كه اگرچه طراحي و اجراي «تمام عيار» يك جنگ سايبر مستلزم دسترسي به فناوري پيشرفته است اما جنگ سايبر به خودي خود به فناوري پيشرفته وابستگي قطعي ندارد. در واقع براي جنگ سايبر فقط حضور فناوري پيشرفته الزامي نيست بلكه ابعاد رواني و سازماني آن به اندازه ابعاد فني اهميت دارد. در تحت شرايط خاص شايد واقعا بتوان با استفاده از فناوري سطح پائين يك جنگ سايبر را آغاز كرد.
اعلام هشدار سيا
در سال 2000 جان سرابيان، مدير بخش عمليات اطلاعاتي سيا، طي گزارشي به كميسيون مشترك اقتصادي كنگره آمريكا نسبت به خطر توسعه توانمندي هاي آفندي اطلاعاتي كشورهاي مختلف دنيا، بويژه چين و روسيه، هشدار داد. وي خاطر نشان كرد كه سيا به طور مكرر شاهد ظهور دكتري نها و برنامه هاي مهم جنگ سايبر در كشورهاي مختلف دنياست. سرابيان مي افزايد كه « ما بر اساس منابع اطلاعاتي مختلف توانسته ايم چندين كشور را شناسائي كنيم كه با جديت و عزم لازم مشغول پيگيري برنامه ها و پروژه هاي دولتي در زمينه آفند سايبر هستند.» در اين گزارش تاكيد شده است كه جنگ اطلاعاتي به يك گزينه استراتژيك براي كشورهائي تبديل مي شود كه به خوبي دريافته اند هر گونه مقابله نظامي متعارف با آمريكا محكوم به شكست است.
سلاح هاي سايبر و سلاح هاي غيرجنبشي
فعاليت هاي مرتبط با عمليات اطلاعاتي شامل موارد زير مي شود:
1. تلاش براي نفوذ به شبكه ها
2. تلاش براي سرقت يا خرابكاري اطلاعات
3. تلاش براي فلج كردن سيستم هاي نظامي داراي فناوري پيشرفته
در جنگ سايبر انواع نفوذ گران، حمله ها و اهداف آ نها عبارتند از:
1 - گروه نفوذگران كلاه سفيد : (White hat hackers)
هر كس كه با دانش خود بتواند از سد موانع امنيتي يك شبكه بگذرد و به داخل شبكه راه پيدا كند اما اقدام خرابكارانه اي انجام ندهد را يك هكر كلاه سفيد مي خوانند.هكر هاي كلاه سفيد متخصصين شبكه اي هستند كه سوراخ هاي امنيتي شبكه را پيدا مي كنند و به مسوولان گزارش مي دهند.
2 - گروه نفوذگران كلاه سياه (Black hat hackers)
به اين گروه كراكر -Cracker مي گويند. اين افراد آدمهايي هستند كه با دانشي كه دارند وارد كامپيوتر قرباني خود شده و به دستكاري اطلاعات و يا جاسوسي كردن و يا پخش كردن ويروس و غيره مي پردازند.
3 - گروه نفوذگران كلاه خاكستري (Gray hat hackers)
شايد سخت ترين كار توصيف حوزه اين گروه از نفوذگرهاست. به اين نفوذگرها بعضا whacker هم مي گويند . (البته زياد مصطلح نيست ) اين گروه از نفوذگر ها بنا به تعريفي حد وسط دو تعريف گذشته هستند.
4 - گروه نفوذگران كلاه صورتي (Pink hat hackers )
اين افراد آدم هاي كم سوادي هستند كه فقط با چند نرم افزار به خرابكاري و آزار و اذيت بقيه اقدام مي كنند
اقدامات ديگر كشورها
به طور كلي رويكرد برخي كشورهاي دنيا مانند بريتانيا و آلمان قابل مقايسه با رويكرد آمريكاست. اما شايد بتوان فرانسه را يك استثناء دانست چراكه فرانسوي ها با توجه به رقابت اقتصادي شديدي كه با آمريكا دارند، جنگ سايبر اقتصادي حتي عليه متحدان قديمي خود را كاملاً مشروع مي دانند. مقامات روسيه، دست كم در اظهارات خود، اصولا هيچ تفاوتي بين جنگ سايبر و جنگ نظامي تمام عيار قائل نيستند و اعلام كرده اند كه در برابر هر گونه تهاجم سايبر واكنش شديدي نشان خواهند داد. چين نيز با توجه به تنش هاي قديمي با آمريكا بويژه درباره مالكيت جزيره تايوان براي جنگ سايبر به عنوان يك شكل جنگ نامتقارن اهميت زيادي قائل است و هم اكنون نيروهاي ويژ هاي متشكل از كارشناسان برجسته رايانه را در ارتش آموزش داده و حتي يك گردان جداگانه براي آن ها در نظر گرفته است
دفاع سايبر
شرايط جنگ و دفاع در عصر سايبر چنان متحول شده است كه ما نيازمند طيف جديدي از مديران و فرماندهان دفاعيِ آشنا و بعضاً مسلط به فناوري اطلاعات و ارتباطات هستيم . اصول نوين حاكم بر فضاي سايبر، ما را ملزم به شناخت فضاي جديد و استفاده مناسب از دانش و ابزارهاي ر وز مي نمايد. جداي از اين كه چقدر آفند سايبر مي تواند در يك جنگ نامتقارن براي يك كشور ايجاد مزيت نمايد، بايد با فراگيري اصول امنيت سيستم ها و شبكه ها، بكوشيم تمهيدات دفاعي كافي جهت جلوگيري از عمليات اطلاعاتي و سايبر دشمن را تدارك ببينيم.